a the speed of sound ses
hızı A/A air to air havadan
havaya AAC
army air corps havadan indirme birlikleri aae
above aerodrom elevation
havalanı üzerinde yukseklik AAI
angle of attack indicator
hücüm açısı göstergesi AAIB
air accidents investigation board uçuş kazaları araştırma
birimi aal
above aerodrom level
havaalanı seviyesinden yükseklik AAM
air-to-air missile havadan havaya füze AAR
air-to-air refuelling havada yakıt ikmali AATH
automatic approach to hover helikopter için havada asılı durmaya
otomatik yaklaşma ab
initio
from the beggining en
başından başlamak abm
abeam used to describe aircrafts pozition left or right 90 degrees
bir uçağın 90 derece
sol veya sağında
bulunan ABN
aerodrom beacon havaalanı işaret ışığı a/c aircraft uçak AC
altocumulus bulutları acc
altocumulus castellenaus cloud bulutları ACARS
airborne communications addresing and reporting sistem havadan
haberleşme ve durum bildirici sistem ACAS
airborne collision avoidance system havada iken çarpışmayı önleyici
sistem ACC
area control centre (hava sahası) bölge control merkezi accelerate-stop
distance
calculated distance for an aircraft to accelarte v1 and reject take off to stop safely bir
uçağın piste koşmaya başlayıp v1 süratine gelip kalkıştan vazgeçtikten sonra
güvenle durabileceği mesafe ACMS
aircraft condition monitorig system uçak durumunu kontrol ve muyane
sistemi ACR
aerodrom control radar havaalanı kontrol
radarı ACZ aerodrom control zone havaalanı kontrol
bölgesi a/d
aerodrom havaalanı AD
airworthiness directive uçuşa elverişlilik direktifi (uçaklar için)
yetkili mercilerce setifikasyonundan sonra o tipe ait uçakların
herhangi birinde meydana gelen bir arızanın diğer tüm uçaklarda da
giderilmesi için tanınan süre ve yöntemleri
içerir ADF
automatic direction finder otomatik yön bulucu radyo alıcısı bulunan
mıknatıslı aygıt non directional radio verici istasyonuna doğru
yönelerek istikamet beliritir ADI
attitude director indicator hal durum göstergesi uçakta pitch
(yunuslama) ve roll (yuvarlanma) durumunu gösteren bir çeşit suni
ufuk ADIZ
air defans identification zone hava sahası tanımlama ve güvenlik
bölgesi her ülkenin kendi sınırları boyunca yukselen hava sahası
içine giren her uçağın güvenlik gerekçesi ile kimliğinin
belirlenmesidir ADR
accident data recorder kaza verileri
kaydedecisi ADS
automotic dependence surveillance uçaklarda bulunun GPS gibi
cihazlar yardımı ile personel mudahalesi olmadan hava trafik
kontrolüne durum bilgisi aktarılması aerodrom/airport
elevation highest
point off airports usable runway asml bir havalanının kullanımdaki
pistinin deniz seviyesinden yüksekliği havaalanı
yüksekliğidir AEW airborne early warnig havadan erken uyarı
sistemi AFB air force base hava kuvvetleri
üssü AFCS
automatic flight control system otomatik uçuş kontrol sistemi bir
tür gelişmiş otopilot AFI
assistant flying instructor yardımcı uçuş
öğretmeni AFIS
aerodrom flight information sistem havaalanı uçuş bilgilendirme
sistemi AGATE
advanced general aviation transport experiment NASA tarafından
yürütülen genel havacılığı geliştirme ve yenilik
çalışmaları AFRP aramid fibre reinforced
plastik aramid iplikli güçlendirilmiş plastik AFS
aerodrom fire service havalanı itfaiyesi AFTN
aeronautical fixed telekominications network yerde konuşlandırılmış
uçuş planı meteoroloji bilgilerini yayınlayan iletişim havacılık
iletişim ağı AG
air to ground havadan yere agl
above ground level yer seviyesinden yükseklik AH
artificial horizon suni
ufuk AHRS
attitude-heading referance system gayro ve acclelerometerden
aldığı verilerle
istikamet ve durum bilgisi veren cihaz AI
attitude indicator durum göstergesi AIAA
area of intense aerial activity yoğun hava aktivitesi olan hava
sahası (askeri) AIC aeronautical information circular CAA
tarafından yayınlanan havacılık geniş kapsamlı
bülteni AIP
aeronautical information publication her ülkenin kendi sivil
havacılık kurumunuca basılan havacılık esasları
(mevzuatı) Airep
form of reporting position and met in flight hava koşullarını rapor
etmek (uçuşta esnasında) airproximity
airmiss havada
uçakların birbirine çok yaklaşması AIZ
aerodrom information zone havalanı bilgilendirme
bölgesi ALCM
air lounched cruise missile havadan atılan cruise
füzesi ALERFA
alert phase of search and rescue arama kurtarma çalısmasının alarm
bölümü Alpha
angle of attack hücüm açısı birimi ALS
aerodrom lighting sistem havalanı aydınlatma
ışıkları alt altitude irtifa deniz seviyesinden yükseklik
altimetre QNH deyken ölçülen yükseklik ALTN
alternate uçuş planında inilecek havalanı musait olmadığında
gidilecek yedek
alan Altimeter
setting
barometric pressure reading
altimetrenin milibar yada hektopaskal Veya
inc/hg (usa)cisinden basınç okuyacak şekilde ayarlanamsı (QNH VE QFE
) AM
amplitude modilation bir çeşit radyo yayım
usulu AME
authorized medical examiner yetkili doktor (uçuş lisansı alacak
olanları) AMRAAM
advanced middle range air to air missile geliştirilmiş havadan
havaya orta menzilli füze amsl above mean sea level deniz
seviyesinden yükseklik ANR
active noise reduction pilot kulaklıklarında dış gürültüyü önleyen
bir sitem AoA
angle of attack hücüm açısı uçağın uçuş istikameti ile kanatların ön
kenarlarının arasındaki açı AOC
air operator sertificate hava taşımacılık ve işletmecilik
belgesi AOG
aircraft on ground parça veya tamir gerektiği için uçamayan yerde
yatan uçkalr AOPA
aircraft owners and pilot association uçak sahipleri ve pilotlar
derneği AP
otopilot Apr
approach control yaklaşma kontrol Apt
airport havalanı APU
auxillary power unit yardımcı güç ünitesi büyük yolcu uçakları ve
jetlerinde bulunan küçük türbün motoru ana motorları çalıştırmaya
yarar ve yerde iken klimayı vs çalıştırır. ARA
advisory radyo area uçuş bilgilendirme
bölgesi ARFOR
area forecast bölge meterolojik tahmini ARM
anti radiation missile radar tahrip füzesi ARP
aerodrom referans point havaalını referans
noktası AS
altostratus bulutları ASDA accelerate stops distance available hızlanıp
durmaya yetecek pist uzunluğu var ASI
airspeed indicator hava hızıölçeri uçağın havadaki hızını ölçen
cihaz ASM
air to surface missile havadan yere füze Aspect
ratio
uçağın kanadının inceliğini ve akıcılını nitelemeye yarayan
ölçü-oran ASR altimeter setting region altimetre
ayarlama bölgesi kontrolör tarafından verilen bilgiler doğrultusunda
QNH ayarı
yapılması ASRAAM
advanced short range air-to-air missile geliştirilmiş havadan havaya
kısa menzilli füze ASW
anti submarin warfare denizaltı karşı harbi ATA
actual time of arrival kesin varış süresi ATC air traffic control hava trafik
kontrolü ATCA air
traffic kontrol asistanı hava trafik kontol
assistanı ATCC
air traffic control center hava trafik kontrol
merkezi ATCO
air traffic control officer hava trafik kontrol
görevlisi ATD
actual time of departure kesin kalkış süresi ATIS
automatic terminal information service otomatik terminal
bilgilendirme sevisi banda kaydedilmişi güncel bilgileri yayınlar
ATLB
air transport liscensing board hava taşımacılığı tescil
dairesi ATM
airspace and traffic menagement havasahası ve trafik
idaresi ATPL
airtransport pilot lisance hava taşımacılığı pilot lisansı 20000 kg
üstü uçakları kullanacaklar için gereklidir ATS
air traffic service hava trafik hizmeti ATSORA
airtraffic service outside regulated area kontrol dışı bölgede hava
trafik hizmeti ATZ
areodrom traffic zone havaalanı trafiği bölgesi bir hava alanının en
uzun pistinin orta noktasından itibaren 2 yada 2,5 nm (4km) çapında
ve yerden 2000 feet (600metre) yüksekliğe kadar korunan
alandır. AUW
all-up weight tam yüklü ağırlık (uçalkklar
için) avgas
aviation gasoline uçak benzini pistonlu uçaklarda kullanılır oktan
sayısı yüksektir avtur
aviation turbine fuel kerosen turboprop ve jetlerde kullanılan uçak
yakıtı AWACS
airborne warning and control system havadan erken uyarı ve kontrol
sistemi AWG
aural warning generator işitsel ikaz cihazı AWR
airborne weather radar meteroloji radarı Awy
airway hava yolu base
leg
crosswind segment off aredrom bir hava alanında rüzgar altı paterni
ile son yaklaşma arasındaki uçuş ayağıdır.
BBJ boeing bussines jet boeing in özel iş jeti 737
bazlı BBW
brake
by wire pilot frenleme emrinin tekerleklere hidrolik veya mekanik
olarak değilde elektrik kablosu ile
iletilmesidir bcn beacon işaret verici BCP
break cloud procedure buluttan çıkış
prosedürü BCPL
basic commercial pilot licence temel ticari pilot
liansı BFL
balanced field lenght bir uçağın v1 hızında motor arızasına
maruz kalsa da 50 ft
kadar tırmanabileceği yeterlikte pist
uzunluğudur BFO beat frequancy ossilator uçaklarda kullanılan
otomatik yön bulucularda gidilecek beaconu belirlemeye yarayan sesli
düzenek bizjet
bussines jet
özel iş jeti BKN
broken cloud (5 ten 7 oktaya kadar olan bulut
kalınlığı) BOW basic operating weight temel işletme ağırlığı
ekipmanlar yakıtı ve pilotu dahil yüksüz olarak BRG bearing yöneliş bir uçağın yatay (ufki)
doğrultusu pusula derecesi le ifade edilir B-RNAV
basic area navigation system Bir uçağın GPS VOR DME olmadan uçuşun %95
inde artı eksi 5 nm den
daha fazla rotadan sapmadan seyrini tamamlayacak şekilde ekipmana
sahip olmasıdır BRS
ballistic recovery system hafif uçaklarda hasar sonucu veya kontrol
kaybında güvenli inişe imkan veren roket sistemi
C celsius veya compas derece veya pusula
değeri CAA
civil aviation authority civil havacılık
idaresi CAS
calibrated air speed düzeltilmiş hava sürati yüksekliğe ve hava
yoğunluna bağlı olarak değişiklik gösterir CAT
clear air turbulance açık hava türbulansı CAVOK
ceiling and visibility ok
görüş uzaklığı ve tavan net en az 5 km görüş alanı en az 5000
feet bulutsuz yağışsız sis fırtına vesaire olmayan açık
hava CAVU
ceiling and visibility unlimited görüş uzaklığı ve tavan sınırsız.
En az 10 km görüş
uzaklığına sahip gökyüzü de tamamen bulutsuz olması
gerkmektedir Cb
cumulunimbus cloud (bulut) CC
cirrocumuus (bulutu) cloud Cd coefficient of drag sürtünme katsayısı
CDI
course deviation indicator VOR indicatöründeki düşey iğne. Seçilen
VOR radayaline göre uçağın konumunu gösterir CDU
control display unit control göstergeleri
tablosu ceiling
height above
ground below 20000 feet. Yerden yükseklik 20000 fete kadarki katman
(6000 metre) bir uçağın service ceilingi servis tavanı denince
100ft/min den daha fazla tırmanamadan çıkabildiği yükseklik
anlaşılır. CFD
computation
fluid dinamik akışkan dianmiğinin hesaplanması CFI chief
flying instructor
sorumlu uçuş öğretmeni CFIT
controled flight into terrain yere doğru kontrollü
uçuş CFRP carbon fibre reinforced plastik carbonfiberle
güçlendirimiş plastik CG
centre of graviti yerçekimi ağırlık merkezi her uçağın cg si ağırlık
merkezi farklıdır bu sınırları aşacak şekilde uçağın yüklenmesi
durumunda kontrol etmek zorlaşır ve tehlikeye
girer CH
compass heading pusula istikameti chord width of wing measured form
leading to trailing edge bir kanadın hücüm kenarından firar kenarına
enlemesine kesitindeki genişlik CHT
cylinder heat temperature bir veya birden fazla silindir başı
sıcaklığını olçen cihaz CI
cirrus cloud (bulutu) circuit pattern around of an aeredrom which aircraft fly alan
turu bir hava alanında kullanımdaki pistini referans alan sağa veya sola
doğru olabilen sanal dikdördgen şeklindeki uçuş yolu
CKD
complitely
knocked down tamamen sökülmüş bir uçağın başka bir bir yerde monte
edilecek şekilde iyice sökülmesi CI coefficient
of lift kaldırma katsayısı clamped closed aerodrom hava
trafiğine kapalı
havaalanı cld cloud
bulut clean
condition of aircraft flaps and gear retracted havadaki bir
uçağın flapları ve iniş takımları içeri alınmış
hali clearance authorization as requested
given by controller uçuş kontrolöru tarafından pilota verilen musade
(kalkış iniş taksi vb için ) CMATZ combined air traffic military zone birleşik
askeri hava trafik
bölgesi C
of A
certificate of airworthiness uçuşa elverişlilik
blgesi C
of E certificate of experiance
deneyim belgesi hususi
pilotlara özel testlerden sonra 13 aylık süre ile verilen
belge C
of P centre of pressure kaldırma
kuvvetinin uçağa etki eden noktası C
of T
certificate of test sınav setifikası COO
chief operating officer baş işletme görevlisi CPL
commercial pilot licence ticari pilot lisansı CR
counter rotating genelllilke çift motorlu uçaklarda tork etkisinin
gidrmek içi motorların dönüş yönünün birbirine zıt olacak şekilde
ayarlanmasıdır Critical
altitude
maximum density altitude to maintain continious rated power pistonlu
motorların maksimum gücünü devamlı surette erebileceği son yükseklik
sınırı Critical
engine
the engine on multi engine aircraft whose failur will affect safety
control etc birden fazla motorlu uçaklarda, bozulması
durumnda kontrolun zorlaşacğı ve tehlikeye gireceği motora
denir CRM cocpite
resource management kokpit kaynaklarının
idaesi Crosswind (leg) bir hava alanında uçağı kalktıktan sonra
döndüğü rügar altı öncesi uçuş ayağıdır. CRP
compulsory reporting point zorunlu rapor verme noktası (uçuş
esnasında pilotlar için) CRS
course uçağın gitmek istediği yatay doğrultunun pusala derecesi ile
ifadesi CRT cathod ray tube catod ışın tüpü televizyon
ekranları modern uçakların gösterge paneli c/s
callsign çağrı kodu CS
cirrostratus cloud (bulut)also constant speed propeller sabit hızlı
pervane anlamına da gelir CTA
control area kontrol bölgesi CTP
chief test pilot şef test pilotu CTR
control zone hava kontrol bölgesi CU cumulus
cloud (bulut) CVR
cockpit voice recorder kokpit ses kayıt
cihazı CW
clok wise saat istikametinde CZ control
zone kontrol bölgesi
DAAIS
danger area activity information service tehlike bölgesi aktivite
bilgilindirme servisi DAC
danger area crossing service tehlike bölgesi geçiş
servisi DADC digital airdata computer system dijital hava
veri bilgisayar sistemi dB
decibel ses miktarı
ölçü birimi D&D
distress &diversion centre 24 hour listening service on VHF and
UHV emergency frequency and locate them 24 saat bouynca UHF ve VHF bantlarındaki acil
durum çağrılarını dinleyip gerekli yardımı yönlendiren servis
merkezi deadstick
descent and landing without engine power motor gücü olmadan ve
pervane dönmezken alçalma ve iniş yapmak DCT
direct
doğrudan dead
side
opposite side of an airfield circuit pattern yaklaşmakta olan
uçakların iniş için havalanı trafik yörüngesine girdikleri uçuş
yolunun tam tersi istikamet Decca hyperbolic area navigation
system daha çok
denizcilik amaçlı kullanılan kuzey avrupada konuşlanmış bir dizi yer
istasyonlarınca gönderilen sinyal alış verişine göre çalışan seyrüsefer
sistemi density
altitude
pressure altitude corrected for air temperature havasıcaklığı için
kalibre edilen basınca göre yükseklik DERA
defance evaluation and research agency savunma değerlendirme ve
geliştirme ajansı ingiltere de DETRESFA
disstres phase of rescue arama kurtarma çalışmasının
tehlikeli endişeli anı DF
direction finding yön bulma havaalanı servisleri tarafından
sağlandığı gibi uçaktaki ekipmanlarca da
sağlanır DG
directional gyro yönlü cayro
ayrıca DI ye bakınız DH
decision height karar
yüksekliği bir alana inişte pilotun piste ne kadarlık bir alçalış
oranı ile ineceğini pisti görüp göremediği inişi yapıp yapmama pisti
kaçırırsa inişten vazgeçme prosedürlerinin nasıl uygulanacağına
karar verilen yüksekliktir DI direction indicator yön göstergesi uçağın
manyetik istikametini gösteren bir cayro aleti pusuladaki okuma
hatalarından uzaktır, yalnız arada bir pusula ile senkronize
edilmesi gerekmektedir doğru bir yön tayini için
DME distance measuring equipment mesafe ölçüm aleti yer ve
hava kombinasyonlu bir aygıttır yer istasyonlarından alınan
sinyaller ile uçaktan yer istasyonuna gönderilen sinyallerin
hesaplamasını yaparak aradki farkı hesaplayarak mesafeyi verir
ayrıca yere göre uçağın
hızını ölçebildiği gibi tahmini varış süresini de
gösterir. Doppler
the cange in frequancy of light or radyo waves when source and
receiver in motion sesin ışığın yada radyo sinyallerinin başka bir
ortam ve nisbi hareket halinde oluşlarına bağlı olarak gelişen
etki downwind
the segment of an active runway flown resiprokal rüzgaraltı, bir havalanında
kullanılan pistin paralelinde pistin uçuş istikametine ters uçuş
dur DP
dev-point pusulanın sapma açısı DR
dead reckoning plotting position by calculating speed course time
and wind against last known position kör tahminle yol bulma uçağın
en son uçtuğu pozisyonu nazarı dikkate alarak hızı rüzgarı ve
istikameti de hesaba katarak o anda nerede bulunduğunu nereye doğru
gitmekte olduğunu bulmaktır (örneğin uçuşta kaybolmada başvurulan
yöntemdir) dry
emty fuel yakıt tanklarının boş olduğunu ifade eder tersi
wet dir (dolu) Duplex
radio system using seperate chanel for receiving and transmitting
alıcı kanalı ayrı verici kanalı ayri iki fekans kullanan radyo
sistemi DVOR
doppler VHF omnidirectional range ayrıntı içi VOR a
bakınız Dropping
zone
for parachuting etc. Paraşüt indirme, havadan yardım vs için
uçaktan mühimmat ve birlik bırakma yeri
EAA
experimental aircraft association deneysel (kendiyapım) uçak birliği
EADI
electronic attitude director indicator televizyon ekranlı durum
göstergesi EFIS e de bakın EAT
estimated approach time tahmini yaklaşma
süresi ECM
electronic countermeasures electronik karşı
önlem ECU
electronik control unit elektronik kontrol
birimi EDU
elektronic display unir elektronik gösterge
ünitesi EET estimated elapsed time tahmini geçen
süre EFAS
electronic flash approac light system elektronik flaş aydınlatmalı
yaklaşma sistemi EFATO
engine failure at take-off kalkışta motor arızası
EFIS electronic flight instrument
system elektronik uçuş
aleti sistemleri günümüzde bir çok uçuş göstegelerinin yerini
ekranlı elektronik göstergeler almış adına cam kokpit denilen yeni
bir tasarımın öncüsü olmuştur
EGT exhaust gas temperature ekzoz gazı
sıcaklığı EHSI
electronic horizontal
situation indicator electronik ahaki durum belirteci HSI ye de
bakın EICAS
engine indicating and crew alerting system yeni nesil yolcu
uçaklarında bulunan tv tüplü elektronik motor göstergeleri bir arıza
durumunda personeli uyaran sistem ELBA
emergency locatation beacon aircraft acil durum yer tesbiti
yapan işaretçi uçak elev
elevation
yükselme elevon
control surface of tailles airkraft yatay kuruk stabilizesi olmayan
delta kanatlı uçakların hem elevator (kaldıraç) hemde aileron
(kanatcık) görevi yapan kontrol yüzeyi ELİNT
electronic inteligence elektronik haber alma ELT emergency
locator transmitter acil durum yer belirten verici cihaz uçağa monte
edili bir çeşit radyo verici uçak bir yer çarpmasıyla veya denize
iniş yapması (ditching) durumunda aktive olur ve arama kurtarma
ekibine yerini bulması için sinyal gönderir encoding
altimeter bir çeşit electronik
altimetre transponderle hava trafik kontrolüne veri ileterek uçağın
yüksekliğini bildirir EROPS
extended range oprations uzatılmış menzil operasyonları genellikle
çift motorlu yolculuğun büyük bölümü su üzerinde geçen uçaklarla
ilgili deyim est estimated tahmini ETA estimated
time of arrival tahmini varış süresi ETD
estimated time of departure tahmini kalkış
süresi ETE
estimated time en route tahmini yolda geçen
süre ETOPS
extended range twin engine operations çift motorlular için
uzatılmış menzil operasiyonları Eurocontrol avrupadaki hava trafiğini düzenleme ve kontrol
etmekle görevli 27 avrupa ülkesinin üye olduğu merkezi Belçika ve
Hollandada olan kuruluş
F
fahrenheit ısı
birimi FAA
federal havacılık idaresi
amerikadaki sivil havacılık kuruluşu FADEC
full authority digital engine control tam donanımlı bağımsız dijital
motor kontrol ünitesi FAF
final approach fix aletli iniş için yaklaşmaya başlanılan
nokta FAR
federal aviation regulation
federal hvacılık düzenlemesi mesela FAR-23 denince azami kalkış
ağırlığı 12500lb yaklaşık 6000 kg kadar olan uçaklar hakkındaki
düzenleme ve tescil kaideleri anlaşılır FBL
fly-by-light pilot
kontrol kumanda emirlerinin mekanik kablolar ile değilde fiber optik
sistemlerle ilgili kumanda yüzeylerine
iletilmesidir FBW
fly-by-wire pilotun kumanda emirleirinin konrol yüzeylerine mekanik
bağlantı yerine elektrikle iletilmesidir FCL flight
crew licencing uçuş personeli yetkilendirme Fcst
forecast hava tahmini FDR
flight data recorder uçuş veri kaydedicisi kolay bulunsun göze
görünsün diye turuncu renkte olmasına rağmen adına karakutu denilen
içinde uçağın uçuş parametrelerinin muhafaza edildiği (yükseklik,
hız, yönü vb gib)bir kaza sonrasında
incelemek üzere kaydedilen kutu feather of a proppeler genellikle pervaneye ait bir
özellik kalkışta ve tırmanışta performans arttıracak şiekilde
pervane açısının değiştirilesi veya düz uçuşta sürat yapmak için
gerekli ayarlamayı yapmaya yarayan bir özellikle ayrıca motorlu
glider larda pervane içeri katlanabilir FEW
few cloud az bulutlu 1-2 oktas FF
fuel flow yakıt akışı FFPS
free fall parachuting site serbet düşme paraşütle atlama
sahası final
final approach son yaklaşma inişi son aşamasıdır ve piste yaklaşık 4
nm (7.2 km) kala dan itibaren başlayan
aşamadır FIC
flight information center uçuş danışma danışma
merkezi FIR
flight information region uçuş bilgilendirme
merkezi FIS
flight information sevice uçuş bilgilendrirme servisi
FJ fast jet hızlı jet
(askeri) FL
flight level uçuş seviyesi standart atmosfer basıncına ayarlanmış
(1013.2 mb)altimeterenin göstediğ irtifa değerinin foot cinsinden
yüzdelik ifadesi yani FL 330 demek 330x100=33000 feet demektir aynı
şekilde 9000 feet FL90 olarak ifade edilir flag warning signal in certain flight instrument
bazı seyrüsefer aygıtlarında aletin yeterli doğrulukta çalışmadığını
veya yer istasyonundan alınan sinyallerin yeterli olmadığını
belirten ikaz işareti flameout
combustion failure in a tirbune engine türbübünlü motorlarda motorun
ateşleme arızası güç kaybı ile neticelenen motor
durması flaperon
control surface acting as flaps and aileron hem flap hemde kanatçık
olarak görev yapan kumanda yüzeyi flat
rating
tirbünlü yada turboshaft motorlarda deniz seviyesinden yüksek
irtifalara kadar sabit
güç üretmesini sağlayacak şekilde rolanti ve motor güç
ayarlamsı flicker effect
nausea ,vertigo effect dönen pervanelerin günışığında yansıyan
parlamalarına bakmak sonucu oluşan baş dönmesi deniz tutması veya
göz kamaşması etkisi FLIR
forward looking infrared ileri bakışlı kızıl ötesi
alıcı FLPFM
foot launched powered flying machine motor takviyeli insan
koşmasıyla, havalanan bir çeşit paraşüt
paramotor flt
flight uçuş flutter
unstable oscillation of an aerofil surface in flight which can lead
to catastrofic airframe failure uçağın dış uçucu yüzeylerinde
meydana gelen kararsız-rastgele titreşimler (uçağın harabiyetine yol
açabilir) FM
frequancy modulation birçeşit radyo yayın
sistemi FMC
flight menagement computer uçuş yönetim bilgisayarı genellikle yolcu
uçaklarında bulunan gidilecek limanlar rotalar varış satleri vs gibi
bilgilerin bulunuğu otopilotla birlikte çalışan pilotun iş yükünü
azaltan sistem FMS
flight mnagement system uçuş idare sistemi FO
first officer yardımcı pilot FOB
fuel on board uçağımda yakıt var(acil iniş yapma durumunda yangın
tehlikesine karşı geekli tedbirlerin alınacağını
hatırlatır) FOD
foreign object damage yabancı madde hasarı FPL
filled flight plan uçuş planı doldurulmuş fpm feet per minute dakikadaki
feet (30.8 cm)sayısı tırmanma ve ya alçalma oranı
ölçüsü free call
atc statement advising to pilot change frequancy when ready pilota
istediği zaman frekans değiştirebileceğini belirten kontrolör
mesajı FRTOL
flight radiotelephony operator licence uçuş telsiz kullanıcı belgesi
her havacı için gereklidir FS fractotratus cloud
(bulutu) ft
feet (30.8 cm lik ölçü birimi) FTO
flying training organization uçuş eğitim
organizasyonu FWF
firewall forward ateş duvarı (motorla kabini) ayıran bölme
g
the accelaration force or gravity ivmelenme kuvveti yada yerçekimi
ivmesi yerde iken 0 dır. (+) veya (-) olabilir uçak burunyukarı
doğru halde bir daire (loop) çizerse + g oluşur sürati fazla ise g
miktarı da artar burun aşağı daire çizerse (-) g oluşur. uçakların +
g kabiliyeti, – g den daha fazladır g-loc
g induced loss of conciousness g kuvvetinden kaynaklanan bilinç
kaybı. Aşırı + g de
gözler kararır ve baylma olur beynin kansız kalması. aşırı –
g de ise beyne ve gözlere aşırı kan dolar bu daha tehlikelidir
birincisinin geri dönüşü varken, bu ölümcül olabilmektedir en basiti
göz damarları çatlaması sonucu retinada hasar veya kalıcı körlük
olabilmelktedir GA
general aviation genel havacılık havayolu taşınmacılığı veya askeri
havacılığın dışında kalan havacılıktır hoby , özel iş jetleri
paramotor vs gibi GAMA
general aviation manifacturer association genel havacılık
imalatçıları birliği GAP general aviation propulsion genel havacılık
itki gücü NASA tarafından organize edilen genel havacılık için yeni
motor dizayın ve teknolojileri geliştirme
programı GCA
groun controlled approach yer kontrollü yaklaşma pilota yerden
precision approach radarından gelen bilgilerin (azimut yükseklik vs
) iletilerek inişe yardımcı olunmasıdır askeri amaçlıdır
GFT
general flying test pilot olacak olanlara uygulana genel test
tir Glonass
global orbiting navigation satelite system rusya tarafından uzaya
gönderilen yer koordinatları bulmaya yarayan GPS sistemi amerikan
navstar uyduları serisinin rusyadaki karşılığı GMT greenwich
mean time şimdi ise artık UTC
oldu gnd
ground yer go-around
climb away from an approaching runway inişi iptal et başka sefer dene anlamına
gelen söz eskiden
overshoot idi GP
glidepath uçağın süzülme yolu gbh
galons per hour saatte harcanan yakıt miktarının galon(4.5 litre)
ifadesi türbünlü uçaklar için libre/saat
kullanılır GPS
global positioning sistem global yer belirleme sistemi öncelikle
askeri amaçla düzenlenen sonra tüm civil alanlara açılan, uydular
sayesinde yer yüzündeki bir noktanın koordinatlarının net şekilde
belirlenmesidir (15 cm askeri, civil içinse birkaç metre hassasiyet
yanılma payı var) GPU
ground power unit yerdeki güç ünitesi GPWS
ground prximity warning system yere yaklaşım uyarı sistemi bir çeşit
radar ile çalışan yere çarpma önleyici sistem yere çok
yaklaşıldığında çarpışmaya 15 saniye kala sesli uyarı veren sistem
bunun gelişmiş şekli olan Enhanced GPWS de ise yere 60 ve 30 saniye
kala aralıklarında uyaran, bunu electronik göstergede görüntüleyen
ve uçağın 2000 feet çevresini tarayan modeli de
mevcut GRADU
gradual tedrici (meteroloji durum raporunda ) Green
genellikle yolcu uçakları için kullanılan deyim, uçabileck şekilde
minumum aksesuar var ama donatıları eksik döşemeler dış boya ilave
göstergeler vs sonradan takılır GS
glideslope dikey iniş çizgisi aletli iniş sisteminde göstergedeki
dikey çizgi pisti belirleyen imleç G/S
groundspeed yer hızı uçağın yere göre hızı
H24
yirmidört saat boyunca hizmet H+ ...saat artı şukadar
dakika HAA
historic aircraf association tarihi uçak
cemiyeti half-milliyon
1:500.000 ölçekli uçuş haritası HAS
hardened aircraft shelter güçlendirilmiş uçak
koruganı Hdg
heading baş istikameti uçağın burnunun göstediği doğrultunun pusula
derecesi Heavy
suffix indicating that is large airliner telsiz konuşmaları sonuna
eklenen uçağın büyük ve yakıt yükü ile dolu olup ağır olduğunun
ifade eder ardındaki uçakları da wake turbulance konusunda
uyarır hertz
standart radyo frekans birimi saniyedeki titreşim
sayısı HF
high frquancy band yüksek frekans bandı 3-30 Mhz arasında olup uzun
mesafe haberleşmesinde kullanılır Hg
basınç olçü birimi civanın sembolü HIAL
high intensity approach lighting yüksek etkili iniş yaklaşma
aydınlatması HIGE
hover in ground effect helikopterler için yer etkisinde havada durma
IGE ye de bakın HIRF
high intensity radiated fields yüksek etkili elektromanyetik
alan HIRTA
high inensity radyo transmission area yoğun telsiz haberlşme
alanı HJ sunrise to sunset gündoğumundan gün
batımına HMD
helmet mounted display kaska monteli gösterge hmr homer HF veya VHF yön bulma
istasyonu HMR
helikopter main rout helikopter ana yolu HN
sunset to sunrise gün batımından gün doğumuna HOCAC hands
on throttle and cyclic helikopterler için elller gazda ve kumanda
kolunda uçaklar için ise
HOTAS denir eller gaz kolu ve stick de ergonomik kokpit
dizaynıdır pilotun iş yükünü hafifletir askeri amaçlı dır bilot
elini kumanda kollarından ayırmadan telsiz habeleşmesini, hedef
takibini, füze kitleme ve ateşlemesini yapabilir HOGE hover
out of ground effect yer etkisi dışında havada asılı durma
helikopterler için holding
pattern
bir uçağın bir sonra gelecek kontrolor emrine veya musadesine kadar
mevcut yönünü ve istikametini muhafaza ederek
uçması hot-and-high
yüksek ve sıcak yüksek rakımlı ve hava sıcaklığı yüksek yerde olan
havaalanı tanımlalaması, uçağın performansını kısıtlar kalkış için
yerde koşma süresi uzar yakıt tüketimi artar
vs hPa
hectopascal hava basıncı ölçü birimi milibara eşit
hrs hours satleri HRZ
helikopter restricted zone helikoptere sınırlı
alan HUD
head up display baş
üstü göstergesi uçaktaki göstergelerin tüm bilgilerinin bir araya
toplanıp projeksiyon sistemi ile ön cama yansıtılması böylece pilot
camadan dışarı bakarken göstergeleri takip edebilir. asıl
göstergeler ise HDD head down display olarak adlandırılır
IAC
instrument approach chart aletli yaklaşma haritası IAOPA international council of aircraft owners and
pilot association uluslar arası uçak sahipleri ve pilotlar derneği
conseyi IAP
instrument approach procedures aletli yaklaşma
usulleri IAS indicated airspeed bir uçağın hava içindeki
hızı. İrtifa, hava sıcaklığı pozisyon gibi etkenlere karşı
düzeltilmemiş hız göstergesinden okunan değerdir TAS
a da
bakın IATA international air transport
association uluslar arası hava taşımacılığı birliği ibn
identification beacon kimlik tanımlayıcı
işretçi i/c
intercom dahili haberleşme ICAO
international civil aviation organization uluslararası civil
havacılık örgütü ident
morse code seyrusefer cihazlarında yer istasyonu kimliğini belirten
mors alfabesiyle gönderilen sinyal ayrıca telsiz cihazındaki bir
düğme basılınca uçağın yer radarındaki yansıması
görülür IF
instrument flying aletli uçuş IFCS
integrated flight control sistemi IFF
identification friend or foe dost veya düşman tanımlama genellikle
savaş uçaklarında özel bir sinyal göndererek dost uçaklarca
tanınmaya yarayan bir tür sinyal verici IFR
insrument flying rules aletli uçuş kaideleri IFRA
in flight refuelling area havada yakıt ikmali bölgesi
(askeri) IGE
in ground effect helikoterler için hemen altlarında bulunan yer
etkisinde oluş
helikopterler altlarında bir zemin varsa daha yüksek
irtiflarda havada asılı durabilirler (hover) mesela bir dağ
silsilesi sırtı yada yamacı IGS
instrument guidence system aletli klavuz sistemi ILS instrument
landing system aletli iniş sistemi havalanlarına her hava şartında
inmeyi sağlar iki radyo sinyal hüzmesi uçağın pisti kolaylıkla
bulmasını sağlar bir glideslop düşey çizgi doğru alçalma değerleri
içinde kalmasını sağlar öbürü lokalizer oda sağa sola kaymadan pisti
ortalamayı sağlar IMC
instrument meterolojikal condition kötü hava şartlrında aletlerle uçakbilmek için
gereken şartlar lisans Inmarsat
international maritime satellite organisation uluslar arası
denizcilik seyir uydu
sistemi organizasyonu INS inertial
navigation system bir çeşit
cayroscopik temele dayanan seyrüsefer sistemi uçağın hızını
yönün ve pozisynunu hesap ederek o anki konumunu enlem ve boylamını
büyük bir hassasiyetle tesbit edebilir büyük yolcu uçakları ve
askeri jetlerde vardır IR
instrument rating aletli uçuş yetkisi ISA
international standar atmosfer
1013.2 milibar
hava basıncına ve 15 celsius derece hava sıcaklığına standart
atmosfer denir uçakların performansları standart amosfere göredir bu
şartların değişmesi hava sıcaklığının artması durumunda performans
figürleri değişi8olumsuz yönde etkilenir) ITT inter turbine temperature türbün içi sıcaklık
IVSI instantaneous vertikal speed indicator anlık
dikey hız göstergesi varyometre
JAA
joint aviation authorities merkezi Hollanda da bulunan pan-european
27 üye devletin ortak girişim olan avrupa havacılık
idaresi JAR
joint aviation requirements yukardaki örgütün
mevzuatı JATO/RATO jet/roket assisted take off jet veya roket
yardımı ile kalkış genellikle ağır askeri nakliye uçaklarında kalkış
mesafesi kısaltmak için monte edilmiş destek Jeppesen
amerikada gelişen ve tüm dünyanın kullandığı tüm havalimanlarının
yaklaşama ve iniş krokilerinin bulunduğu uçuş kartları
kHz kilohertz radyofrekansının saniyedeki titreşim
sayısı birimi Hertzin 1000 misli KIAS
knots indicated airspeed hava süratinin knot cinsinden
ifadesi kN
kiloNewton motor itiş gücü birimi 1 kN=22484 lb/st
knot (kt) saatte bir deniz mili (nm) değerinde havacılık hız birimi 1 knot
1.8 km /saate eşittir uçağın hızı söylenirken şu kadar knot (nat
okunur)denir. saatte ..şu kadar knot denmez kW
kilowatt güç birirmi 1 kW=1.341 hp
lat
latitude
enlem LCD
liquid cristal display sıvı kristal gösterge dijital
ekran LCZ lokalizer aletli inişte bistin yerini gösteren
radyo sinyal yayıcısı LF
low frequancy 30 ile 300 kHz arasındaki telsiz
bandı LFA
low flying area alçaktan uçuş bölgesi askeri uçaklar
için LOC
localizer locator yer belirleyici aletli inişte son
yaklaşamayı yapmayı sağlayan non-directional radyo
vericisi LOM
locator outer marker locatorun dış belirten
işaret lon longitude boylam LORAN
long range low frequency hiperbolic radiyo navigation yer
istasyonlarından göderilen radyo sinyallerinin geliş zamanlarındaki
farkları ölçerek mesafe ve yön tayini yapan bir çeşit seyir sistemi
100-110 kHz bandında çalışır ve 600-1500 nm menzili vardır
Mag magnetik
manyetik m/s
mete bölü saniye uçaklarda tırmanma hızı
ölçüsü Mach
number
mach (mak)sayısı doğru hava hızı oranı, 1 Mach deniz seviyesinde ses
hızına eşittir standart atmesfer şartlarında (ısa) saniyede 1100
feet (330m) veya saate 760 mil (1100 km/saat)
dir MATZ military aerodrom trffic zone askeri
havalanları üstünde 3000 feet
e kadar yüksekliğe ve yerde de havaalını 5 nm çevresindeki
uçuşa sınırlı alandır Mayday
uluslar arası havacılık yardım çağrısı peşpeşe 3 kez hızlıca tekrar
ederek söylenir ve acil yardım yapılmasını zorunlu kılan çağrıdır
fransızca m’aidez=bana yardım ediniz den
gelir MDA
minimum descent altitude
pisti görmeden visual referans olmadan son yaklaşmada
bir uçağın
alçalabileceği minimum yüksekliktir burdan aşağı alçalınmaz
MDH
minimum descent hight asgari alçalış yüksekliği. pist için yeterli
görüş yoksa alçalmaya başlanılmaması gereken
seviye ME
multi engine birden fazla motorlu uçak Met meteroloji MF
medium frequency 300-3000 kHz arasındaki radyo
frekansları MFD
multi function display çok fonksiyonlu gösterge meteroloji
radarından hava durum bilgisinden tutun da haritalar, uçuş
göstergeleri motor kontrol göstergelerine kadar kombine edilmiş bir çeşit tv ekranlı
gösterge paneli MH magnetic heading manyetik pusula
yönü minimums
uçuşun belirli
aşamasındaki(kalkış, aletli iniş vs)hava durumu uygunluk şartları
gereksinimi mkr marker beacon aletli imiş
sisteminin bir parçası 75 MHZ bandını kullanan eliptik veya fan
şekline yere dikey doğrultuda
sinyal gönderen glideslop (süzülüş) çizgisi boyunca belirli
noktaları belirleyen sistem MM ve OM ye de bakın MLS
microwave landing system
eski ILS sisstemi yerine geçmesi öngörülen yeni ve hassas
aletli iniş sistemi MLU mid-life update askeri veya yolcu uçaklarında
faydalı ömür ortalarında servis ve kaabiliyetleri arttırmak, ömrünü
uzatmak amacı ile yeni
ilaveler, bakım ve güçlendirmeler yapılması MLW
maximum landing weight azami iniş ağırlığı bir uçağın inmeden önce
yakması veya boşaltması gereken (jettison) yakın miktarının
üzerindeki ağırlığa sahip olması MM
middle marker orta işaretçi İLS sisteminde glideslopta karar
yüksekliği desicion pointi belirleyen işaret
sistemi Mmo maximum operating mach number uçağın azami
işletme süratinin mach cisinden ifadesi Mode
A
bir çeşit verici, uçağın kimliğini tesbit
eder Mode
C
uçağın kimliğinin yanında irtifasını da tesbit eden verici
(transponder) Mode
S
yukardaki A ve C modlarının sahip olduklarının yanında dijital integrasyon yeteneğine
sahip transponder mogas mobile gas araç benzini bazı uçak motorlarında
kullanma müsadesi vardır MPA man
powered aircraft insan gücü ile uçan hava
araçları MRW
maximum ramp weight bir uçağın kalkabileceği azami ağırlıktan daha
fazlası pist başına gidene kadar ve kalkış izni alana kadar geçen
beklemede yakabileceği ağırlık faslası mps
metre/saniye tırmanma ölçüsü birirmi MSA
minimum safe altitude asgari emniyet irtifası msl
mean sea level deniz yüzeyinden yükseklik MTOW maximum take-off weight azami kalkış ağırlığı bir uçağın yakıt ve
istiab edebileceği yükle birlikte sertifikasında belirtilen kalkış
ağırlığı
navaid
navigational aid seyrü sefer yardımı NDB
non directional beacon uçağın ADF si tarafından alınan
düşük frekanstan mors kodu ile birlikte yayın yapan radyo vericisi yön bulmaya
yarar nM
nauical miles deniz mili 1nM=1800 metre NOE
nap of earth genellikle askeri uçaklarda yeryüzü kıvramlarını takip
ederek görülmeden uçmak NOTAM
notice
to airman sivili havacılık otoriteleri tarafından yayınlanan yenilik
veya değişiklikleri içeren (trafiğie kapalı alan uçuş yolları vs)
bildiri NOTAR
no tail rotor mc donnel douglas patentli buluş kuyruk pervanesi
olmayan helikopter onun yerine kuyruk uzantısı içinde dönen fan
bulunur bunun oluşturduğu hava akımı kuyruk yanından dışarı atılarak
anti tork effekti sağlanır NS
nimbrostratus cloud NTSB national
transport safety board ulusal taşımacılık ve emniyet dairesi
(amerikan) NVG
night vizion gogle gece görüş başlığı
OAT
outside air temperature dış ortam hava sıcaklığı OBI omni
bearing indicator çok yönlü gösterge OBOGS
on board oxygen genarating system askeri uçaklarda oksijen üreten
sistem obst
obstruction engel OCA
obstacle clearence altitude engel aşma
yüksekliği OGE
out of ground effect yer etkisinde olmamak helikopterler için.
IGE
ye bakın okta
gökyüzünün bulutla kapalılık
derecesi 1 0kta = gökyüzünün sekizde biri bulutla kaplı demektir
(latincede okta=8) OM
outer marker ILS sisteminde glideslop ile localiserin kesiştiği
yere yerleştirilen işaretleyici Omega
yüksek doğruluk–düşük frekanslı uzun mesafe seyir sistemi
yardımcıları tüm dünyada sekiz yere konuşlandırılmış yer
istasyonları sayesinde askeri ve sivil yolcu uçaklarının kıtalar
arası uçuşta yön bulmalarına yarar overcast
tamamamen bulutla kaplı gökyüzü, 8 oktas bulut
P1
pilot in command uçağı o anda idare eden (kullanan)
pilot P2 co
pilot yardımcı pilot Pan uluslar arası acil durum çağrı sinyali
PAPI
precision approach path indicator hassas iniş yolu belirteci
havalanı pist başlarına konmuş görerek uçuşta inişi kolaylaştıran
bir dizi ışıklı işretçiler PAR
precision approach radar hassas yaklaşama radarı birincil radar
ekipmanı son yaklaşmadaki uçakların yükseklik hızı ve yolunu takip
ederek onları inişe getiren sistem pax passengers
yolcular permit
to fly
uçuş musadesi eski uçağın replikaları restoreleri ve evde yapılanlar
için verilen uçabilirlik izin belgesi PF
pilot flying birden fazla pilotlu uçaklarda uçağı o anda kullanan
pilot PFD
primary flight display birincil temel uçuş ggöstergeleri
PIC
pilot in command uçağın o anda kullanan pilot PIO
pilot induced oscilation aşırı kumanda uygulaması sonucu düz uçuşta
meydana gelen dalgalanma ve salınımlar PLN
flight plan uçuş planı PMS
performance menagement sysytem güç denetim
sistemi PNF
pilot non flying çok pilotlu uçaklarda uçağı o anda kullanmayan
pilot POB
persons on board uçakta yolcu var anlamında POH
pilots operating handbook uçağın kullanım
klavuzu PPL
privat pilot licence hususi pilot lisansı PPL (H) helikopterler için
PPL (microlight ) PPO prior
permition only sadece önceden izin alınarak inilen
havalanları Procedure
turn
aletli inişte uçağın son yaklaşamaya girmesi için gidiş
istikametinin zıddına döndüğü safha psi pound per square inch basınç
birimi PTT
press to talk /transmitt kontrol kolu üzerinde bulunan tesiz
haberleşemsini sağlayan mikrofon düğmesi Purple
airspace
karaliyet ailesinin uçuşu için notamlanan özel hava sahası
(ingiltere)
QFI
qualified flying instructor yetkili uçuş
öğetmeni QDM
magnetic heading to a direction finding station yön bulma
istasyonuna doğru yönelinen
manyetik istikamet QDR magnetik bearing from the sation yer
istasyonundan geri dönüşte istikamet QFE atmosferic pressure at aerodrom havalanı
bölgesinde hava basıncı QNE
1013.2 milibara ayarlı altimetre QNH
havalanı dışında kalan bölgede deniz seviyesinden yükseklik yerel
metereoloji istasyon verilerine
göre ayarlanır QUJ true
bearing gerçek istikamet
R&D
research and development araştırma geliştirme
(ar-ge) rabbit
lights
havalında yanıp sönen ışıklar RAM radar absorbent materiyal radar sinayallerini
emici madde RAS
rectified airspeed düzeltilmiş hava sürati dış ortam sıcaklık
istikamet vs açısından göstergedeki hızın yukardaki şartlar göz
onüne bulundurularak gerçek hızın
bulunmasıdır RASA
radar advisory servis area radarla kontrol edilen hava sahası uçk
trafiğini güvenli şekilde yönlendrilmesi RAT
ram air turbine uçağın elektrik sistemlerinde arıza meydana
geldiğinde aşağı salınarak
hava akımının geçişinden elektrik elde eden
sistem Rate
1 turn
birinci derece dönüş saniyede 3 derecelik dönüş ifa edecek şekilde
yatış dakikda 180 derece Rating
pilot lisansına yeni yetkiler eklemek gece uçuş veya aletli uçuş
yeteneği gibi RCL
runway centre line pistin orta çizgisi RH
relative humidity nisbi nem RMI radio
magnetic indicator DI, VOR
ve ADF ile conbine şekilde çalışan yer istasyonuna yönü ve
uçağın doğrultusunu göstern seyrüsefer yardımcı
cihazı RNAV
aea navigation birçeşit
compüter destekli radyo navigasyon sistemi RON
remain overnight gece boyunca kalmak uçmamak RP
reporting point rapor verme noktası RPS
regional pressure settings bölgesel altimetre basınç
ayarlamaları RPV
remotely piloted vehicle uzaktan kumandalı hava
araçları RT radio
telephony telsiz haberleşmesi RTO
rejected take-off kalkıştan vazgeçme RVR runvay
visual range pistte
görüş mesafesi RVSM reduced
vertical seperation minimums
'dikey ayırmanın, FL290 ile FL410 arasında 1000'
indirilmesi RW
runway pist RWR
radar warning receiver radar uyarı alıcısı askeri uçaklarda tehdit
algılama sistemi radar güdümlü füze
algılayıcısı Rx
receiver radyo alıcısı
SAM
surface to air missile yerden havaya füze SAR search
and rescue arama ve kurtarma Sarsat sattelite
aided tracking sistem uydu destekli takip
sistemi SAS
stability augmentation system stabiliti güçlendirme sistemi
helkikopter ve uçaklarda stabiliteyi kararlı uçuşu kolaylaştıran bir
çeşit uçuş kontrol kumanda sistemi SBW steer
by wire kablo ile dümen kontrolü uçağın ön tekerleklerinin istikamet
kontrolü (direksiyonu) mekanik değil elektrik kablosu ile
göndrilmesidir SC
stratocumulus cloud (bulutu) SCT
scattered cloud parçalı bulutlu 3-4 okta
bulut Selcal
sellective call özel çağrı genellikle kıtalar arası uçan büyük
uçaklarda ışıklı veya sesli uyarı gönderebilen bir haberlşeme ikaz
sistemi Short
final
piste 2 nm den az kalan bir uçağın yaptığı telsiz
anonsu shp
shaft hourse power türbünlü uçaklarda güç
birirmi SIGMET hava
durumunun kötüleşeceği uyarısı
SKC
sky clear hava açık sl sea level deniz
seviyesi SLAR
sideways looking airborne radar yana bakışlı uçaktaki
radar SLMG self
lounching motor glider başka bir uçağın çekmesine gerek kalmadan
kendi motor gücü ile havalanan motorlu planör SMOH since major overhoul son
temel bakım ve motor indirmeden bu yana (geçen uçuş
saati) sm statute mile kara mili 1600
metrelik uzunluk birirmi socked-in
trafiğe
kapalı havalanı SOP standard
operating procedure standart işletme yöntemi Squawk
tranasponderle önceden belirlenmiş kod göndermek SSR
ye de
bakın SR-SS
sunrise to sunset gündoğumundan gün batımına SSBJ supersonic bussines jet sesten hızlı iş
jeti SSR secondary
surveillence radar yerde konuşlandırılmış ve uçağın kimliğini
sorgulayan bir radar uçaktaki transponder ile uyumlu
çalışır ST
stratus cloud (bulutu) stall süratsiz
kalma kanat üzerindeki hava akımını bozulması
STAR
standar terminal arrival route
havalanı terminale ulaşma yolu STOL
short take –off and landing kısa mesafede iniş ve
kalkış STOVL
short take-off and verticl landing kısa mesafede kalkış ve dikine
iniş STP
standart temperature and pressure 15 derece ve 1013.2 mbar
SVFR special
visual flight rules özel görerek uçuş kaideleri VFR a da
bakın
T
true doğru TA
transition altitude IFR trafiğinin flight
levels kullanması gereken yükseklik TACAN tactical air navigation
system UHF frekansından
sinyal gönderen ve devamlı surette uçağın seçilen istasyona göre
mesafesini ve doğrultusunu hassas bir şekilde veren seyrüsefer
yardımcısı. esasen askeri uçaklar için geliştirilmiş olsada uygun
DMF mesafe tayin edici ekipmana sahip sivil
uçaklarca da kullanılabilir TAF
terminal aerodrom forecast of weather terminal hava
tahmin TAS
true airspeed dış hava
sıcaklığı ve irtifaya göre düzeltilmiş hava
sürati T&S
turn and slip indicator dönüş ve kayma göstergesi
TBO
time between overhouls
uçak üreticilerinin motor yenileme için tavsiye ettikleri
motor ömrü süresi saat olarak TBW throtle
by-wire elektrik
kontrollü gaz kolu TCAS
traffic allert and collusion avoidence sistem trafik uyarı ve
çarpışma önleyici sistem yer radarından bağımsız uçağa monte edili
radar sistemi ile çalışan bir sistem iki tipi vardır TCAS-1 sadece
trafik yakınlaşma uyarısında bulunur ama ne tarafa manevra yapılması
gerektiğini söylemez TCAS-2 ise uyarıda bulunduğu gibi sakınma
reaksiyonunun ne yöne olması gerektiğini de tavsiye
eder TGT
turbine gas temperature türbün gaz sıcaklığı TH
true heading gerçek istikamet THR treshold
pistin başlangıç kısmı eşik TIT
turbine inlet temperature türbün ağzı girişi
sıcaklığı TL
transition level flight levele geçiş aşamasıın en alt
sınırı TMA terminal control area
(bölgesi) T/O
take off kalkış TODA take off distance availible kalkış
için yeterli mesafe var (pistler için) TODR
take- off distance
required yeterli kalkış
mesafesi gerekli T/R
thrust reversers motorun itki gücünü ters çeviren kapaklar. böylce
güç ileri yönelir ve uçak indikten sonra pistte daha kısa mesafede
durur track
iz bir uçağın yere göre izlediği gerçek yol transponder
radyo vericisi-alıcısı TT true track gerçek uçuş
yolu TTAF/E
total time airframe/engine toplam motor ömrü ve gövde uçuş
saati TTSN
total time since new uçak ilk alındığından beri toplam uçuş saati
süresi TVOR
terminal VOR havalanlarında
yaklaşmaya yardımcı olan düşük güçte bir yer VOR
istasyonu TWR tower kule TWY
taxiway taksi yolu terminalden piste giden
yol tx transmitter
UAV
unmanned aerial vehicle insansız hava aracı UCAV unmanned combat aerial vehicle insansız savaş
hava aracı UDF UHF direction finding UHF yön
bulucu UHF
ultra high frquency 300-3000 MHz bandındaki radyo
frekansları UNL
unlimited sınırsız UTC universal time co-ordinated artık GMT yerine kullanılan zaman
dilimi Zulu ya da bakın
V-speeds uçaklarda kullanılan V hızı
çeşitleri V1
desicion speed
kalkıştan vazgeçme karar hızı v1 e kadar kalkıştan
vazgeçilebilir ama v1 hızı geçildikten sonra kalkış
gerçekleştirilmelidir yoksa durmak için yeterli pist mesafesi
kalmamaktadır Va
design maneuvering speed bir uçağın (gövdeye hasar vermeden) aşırı
manevra kaldırabileceği
hız sınırıdır Vfe
flap indirme azami hızı bu hızdan sonra flaplar toplanmalı hız
göstergesindeki beyaz bölgenin sonudur Vle
tekerlekler açılmış halde yapılabilecek maximum
hızdır Vmc minumum
control hızı iki motorlu uçakların bir motorları durduğunda manevera
yapabilmeleri için muhafaza etmesi gereken asgari hız
sınırı Vmo
maximum operasiyon hızı Vne
velocity never exceed asla geçilmemesi gereken sürat göstergedeki
kırmızı bölge Vno
normal kullanım hızı gövdeye zarar vermeden yapılacak son hız
göstergedeki yeşil bölgenin sonu Vr velocity
rotate kalkış için burnu kaldırmaya başlama
sürati Vso
azami kalkış ağırlında
tekerlekler açık flaplar indirilmiş halde iken stall hızı
Vx
tüm maotorların tam güçte en iyi tırmanma açısı Vxse motor
arıszasında en iyi
tırmanma açısı Vy
en iyi tırmanma oranı Vyse motorlar
çalışmazken en iyi tırmanma oranı göstergedeki mavi
alan VAD
visual
approach and departure chart görerek yaklaşama ve kalkış
haritaları VAL
visual approach and landing chart görerek yaklaşma ve iniş
kartları Var variation
pusula sapması VASIS visual approach slope indicator sistem piste
inişi kolaylaştıran ve görerek iniş için hazırlanmış renkli ışıklar
sistemi VDF very high fequency direction finding çok yüksek
frekanslı yön bulma VFR
visual flight rules görerek uçuş kaideleri VHF
very high frquency 30-300 MHz bandındaki radyo
ferkansları vis
visibility görüş uzaklığı VLA
very light aircraft çok hafif uçak VMC
visual meterological condition görerek uçmak için gerekli hava
durumu şartları 5 millik görüş uzaklığı buluttan 1000 feet dikey
uzaklık (300metre) 1 nm (1800 metre) yatay uzaklıkta olacak şekilde uçuş şartlarının
bulunmasıdır Vnav vertical navigation VOR
very high frequency omnidirectional range 108-118 MHz bandında
çalışan radyo navigasyon sistemi yerdeki vor istasyonu iki fazlı 360
dercelik açıyla sinyal göderir uçaktaki alıcı da pilota yönü ve
radyali belrtir VORTAC
VOR ile TACAN bileşimi
vortex
girdap uçakların arkasında bıraktıkları karşık dağınık etkili hava
kütlesi VP
variable pitch bazı pervaneli uçaklarda uçuş esnasında pervane
açısını ayarlama sistemi VRP visual
reporting point VFR de uçan uçakların geçtiklerinde rapor etmeleri
gereken yer işaretleri VSI
vertical speed indicator tırmanma ve alçalma miktarını gösteren
birincil uçuş göstergelerinden biri V/STOL
vertical/short take-off
and landing dikine/kısamesafede kalkış ve
iniş VTOL
vertical take-off and landing dikine kalkış ve iniş
WAC
world aeronautical chart
1:1000000 ölçüsünde wake turbulance
bir uçağın uçuş esnasında ardında bıraktığı darmadağın aşağı batan hava kütlesi, büyük
uçakların arkasında bıraktıkları bu vortexler 3 dakika kadar
sürmekte dağılmadan buralara giren küçük uçklar hafif kontrol
kaybından düşmeye varan
neticelerle karşılaşabilirler eskiden bunu pervanenin
yaptığı sanılıyordu ama jetler çıktıktan sonra da devam etmesi bunun
pervaneye bağlı değil her uçağın arkasında kalan ve ciddi
tehlikeleri olan bir şey olduğu görüldü WAT weight and temperature ağırlık ve
sıcaklık wet
yakıtla dolu
anlamına gelir uçak kiralarken yakıt dahil anlamındadır karşıtı
dry wfu
withdrawn from use kullanımdan kaldırılmış windshear
rüzgar yönü ve şiddetinde yerel olarak meydana gelen ani
değişim genellikle yere
yakın olurlar kalkış ve inişte uçkları ters anında yakalarsa ani hız
kaybına ve düşüşe yol açabilirler WP
waypoint yol güzergah noktası W/V wind velocity Wx
weather hava
durumu
XC
cross country 90 milden fazla mesafeye uçmak (genelde hafif GA
uçklarda) xmsn
transmission ileti radyo yayını xpdr
transponder radyo vericisi
zero-timed
bir uçak motorunu yenilemek sıfırlamak Zulu dünyada tüm uçuşlarda kullanılan
zaman standardı eskiden
GMT idi şimdi ise
co-ordinated universal time UTC
|